Podstawy typografii, część I

Tematem artykułu jest opisanie podstaw budowy czcionki i wyjaśnienie najczęściej spotykanych terminów związanych z typografią.
Terminologia dotycząca czcionki:



1. Podstawowa linia pisma (ang. baseline) - podstawowa linia pisma, na której oparta jest większość znaków.
2. Wysokość majuskuły (ang. cap height) - wysokość wielkich liter w kroju czcionki. Wysokość majuskuł jest poniżej maksymalnej wysokości kroju pisma.
3. Okienko (ang. counter) - przestrzeń wewnątrz litery. W niektórych literach takich ja "A" czy "B" jest ono całkowicie zamknięte, ale również niezamknięta przestrzeń w takich literach jak "G" czy "u" jest nazywana oknem.
4. Trzon (ang. stem) - główna pionowa bądź ukośna kreska w literze, na przykład wszystkie pionowe elementy w literach "I" lub "H" a także wszystkie kreski w literze "W".
5. Środkowa linia pisma (ang. meanline) - umowna linia pozioma, która wyznacza górna krawędź małych liter. Wbrew swojej nazwie linia środkowa nie jest umiejscowiona pomiędzy podstawową linia pisma a linia majuskuł.
6. Szeryf (ang. serif) - końcowe kreseczki u dołu lub góry niektórych krojów pisma. Kroje pisma, które posiadają takie zakończenia nazywane są szeryfowymi.
7. Noga (ang. leg) - niższe ukośne kreski widoczne w literach "K" lub "R".
8. Zakończenie (ang. terminal) - końcówka trzonu lub kreski, która nie ma szeryfu. Także końcówki niektórych szeryfowych krojów pisma mają zakończenia, na przykład litera "c" w tym przypadku.
9. Wydłużenie dolne (ang. descander) - dolna część niektórych małych liter, która wysuwa się poniżej podstawowej linii kroju pisma.
10. Znak diaktryczny (ang. tittle) - kropki w małych literach "i" i "j" oraz kreski i ogonki w polskich literach "ę" "ń" itd.

Na koniec kilka dodatkowych terminów...
Majuskuła (wersalik, wielka lub duża litera) – każda z wielkich liter alfabetu, tj. większego formatu i innego kształtu w stosunku do małej.
Minuskuła (mała litera, litera tekstowa) – każda z małych liter alfabetu.
Tracking, gęstość składu – równomierne odsuwanie lub przybliżanie do siebie znaków w tekście, możliwość regulowania odległości pomiędzy znakami globalnie w skali całego tekstu lub w jego wybranym fragmencie.
Kerning - regulowanie odległości pomiędzy konkretnymi parami znaków w danym kroju pisma i jego odmianie. Określane w ten sposób są nie tylko odstępy pomiędzy literami, ale także pozostałymi znakami (np. litera-cyfra, cyfra-cyfra, cyfra-znak interpunkcyjny). Jest to jeden ze sposobów regulacji świateł międzyliterowych (obok trackingu i leadingu).
Leading - odległość pomiędzy wierszami drukowanego tekstu.